W skrócie:
Fluoroza to zaburzenie rozwojowe szkliwa, które powstaje na skutek nadmiernego spożycia fluoru w okresie formowania się zębów. Objawia się przebarwieniami, plamkami lub smugami na szkliwie, a w cięższych przypadkach – jego porowatością. Leczenie zależy od stopnia nasilenia – od wybielania przez mikroabrazję aż po odbudowy estetyczne.
Czym jest fluoroza?
Fluoroza zębów to hipomineralizacja szkliwa, powstała wskutek zbyt wysokiego spożycia fluoru w okresie rozwoju uzębienia – czyli między do 8. roku życia. To właśnie wtedy zawiązki zębów stałych są najbardziej podatne na działanie tej substancji.
Niewielkie ilości fluoru są potrzebne do ochrony szkliwa przed próchnicą, ale jego nadmiar może zakłócić proces mineralizacji, powodując trwałe zmiany w strukturze zęba.
Skąd się bierze nadmiar fluoru?
Najczęstsze źródła nadmiaru fluoru u dzieci to:
- pasta do zębów – zwłaszcza gdy dziecko ją połyka,
- suplementy fluoru przyjmowane bez nadzoru,
- fluoryzowana woda pitna (niekontrolowane spożycie),
- żywność i napoje produkowane na bazie wody o wysokim poziomie fluoru.
W Polsce fluoroza nie jest powszechna, ale występuje lokalnie – szczególnie w rejonach, gdzie woda ma naturalnie wysoki poziom fluorków. Przekroczenie dziennego bezpiecznego poziomu (0,05 mg/kg masy ciała) przez dzieci może prowadzić do rozwoju zmian.
Objawy fluorozy – jak ją rozpoznać?
Fluoroza dotyczy najczęściej zębów przednich i objawia się:
- białymi, kredowymi plamkami lub smugami,
- brązowymi przebarwieniami przy większym nasileniu,
- porowatym, chropowatym szkliwem,
- w zaawansowanych przypadkach – ubytkami i łamliwością szkliwa.
Objawy te mają charakter trwały i dotyczą wyłącznie szkliwa. Nie są związane z infekcją czy bólem, ale mogą znacząco wpływać na estetykę uśmiechu i samoocenę dziecka lub nastolatka.
Jak leczyć fluorozę?
Leczenie zależy od stopnia nasilenia zmian i oczekiwań estetycznych pacjenta. Możliwości obejmują:
- wybielanie zębów – przy łagodnych, białych zmianach,
- mikroabrazję szkliwa – mechaniczne usunięcie powierzchniowych przebarwień,
- licówki lub bonding – w przypadku zaawansowanych zmian estetycznych,
- kontrola fluoru w diecie i pielęgnacji – zapobieganie dalszym uszkodzeniom.
Niezależnie od metody, decyzję powinien podjąć lekarz stomatolog, najlepiej po konsultacji z rodzicem i dzieckiem.
Higiena przy fluorozie – o czym pamiętać?
Osoby z fluorozą powinny szczególnie dbać o delikatne, ale skuteczne usuwanie płytki bakteryjnej. Zaleca się stosowanie szczoteczki sonicznej z miękkim włosiem i trybem „Sensitive”, która czyści bez nadmiernego ścierania szkliwa. Równie ważna jest pasta dobrana do wieku i potrzeb – nie zawsze musi zawierać fluor.
W przypadku dzieci kontrola ilości pasty i nadzór nad szczotkowaniem to kluczowe elementy profilaktyki.
Podsumowanie
Fluoroza zębów to trwałe zaburzenie szkliwa wynikające z nadmiernego spożycia fluoru w dzieciństwie. Choć często nie daje dolegliwości bólowych, może powodować problemy estetyczne. Kluczowe znaczenie ma profilaktyka – kontrola ilości fluoru w diecie i pielęgnacji. W przypadku wystąpienia objawów – możliwości leczenia są dostępne, a dzięki postępowi stomatologii estetycznej – coraz skuteczniejsze.
Źródło naukowe:
FAQ – najczęściej zadawane pytania o fluorozę zębów
Co to jest fluoroza zębów?
Fluoroza to zaburzenie rozwojowe szkliwa spowodowane nadmiarem fluoru w okresie formowania się zębów, czyli głównie u dzieci do 8. roku życia. Objawia się przebarwieniami, plamkami i porowatością szkliwa.
Jakie są objawy fluorozy?
Typowe objawy to białe plamki, smugi lub przebarwienia na szkliwie. W cięższych przypadkach może dojść do brązowych plam, chropowatości i łamliwości szkliwa.
Co powoduje fluorozę?
Najczęstszą przyczyną fluorozy jest nadmiar fluoru pochodzącego z pasty do zębów (gdy dziecko ją połyka), suplementów, wody pitnej lub żywności na bazie fluoryzowanej wody.
Czy fluoroza jest groźna dla zdrowia?
Fluoroza ma charakter estetyczny i nie powoduje bólu, ale w zaawansowanych przypadkach może osłabiać szkliwo i zwiększać ryzyko ubytków. Wpływa również na samoocenę pacjenta.
Jak leczyć fluorozę?
Leczenie zależy od nasilenia zmian. Możliwości obejmują wybielanie zębów, mikroabrazję szkliwa, licówki lub bondingi. W łagodnych przypadkach leczenie nie zawsze jest konieczne.
Czy fluorozy można uniknąć?
Tak. Najważniejsza jest kontrola ilości fluoru u dzieci – odpowiednia pasta (z 1000 ppm), ilość „ziarnka grochu”, nadzór podczas szczotkowania oraz unikanie niepotrzebnej suplementacji.
Czy można stosować pastę z fluorem przy fluorozie?
W przypadku osób z istniejącą fluoroza zaleca się konsultację ze stomatologiem. Czasem stosuje się pasty bez fluoru, zwłaszcza u dzieci, aby zapobiec dalszemu uszkodzeniu szkliwa.
